Wat is het spelregelbewijs en wat moet je erover weten?

Het spelregelbewijs is een bewijs dat de speler in kwestie de spelregels van zijn of haar teamsport voldoende kent om op een eerlijke en correcte manier deel te nemen aan wedstrijden. Het bewijs omvat meestal een reeks testen die de deelnemer moet doorlopen, eindigend met een proef of meerdere proeven. Het spelregelbewijs voor voetbal wordt uitgegeven door onder andere de KNVB (de Koninklijke Nederlandse Voetbalbond), maar ook andere officiële sportverenigingen. Daarbij is het van toepassing op verschillende sporten, van voetbal tot basketbal, korfbal en meer.

Het spelregelbewijs is niet voor iedereen verplicht. Alleen spelers die op of na 1 januari 1998 geboren zijn, moeten het behalen in het jaar waarin ze 18 worden. Amateurvoetballers, maar ook deelnemers aan andere sporten zoals basketbal, die geboren zijn in de jaren tussen 1998 en 2007 moeten in theorie zo'n bewijs op zak hebben. Voetballers die in 2008 geboren zijn, moeten het bewijs ten laatste 31 december 2025 halen. Er komt elk speelseizoen een nieuw beschikbaar geboortejaar bij, zodat ook de jongste spelers de kans hebben het spelregelbewijs te halen.

Belangrijk: het spelregelbewijs getuigt niet alleen van een goede kennis van de spelregels, maar is bij sommige sporten ook verplicht om deel te kunnen nemen aan wedstrijden.

Het spelregelbewijs van de KNVB bestaat standaard uit twintig vragen. Deelnemers moeten minstens zestien daarvan correct beantwoorden en krijgen drie pogingen om de eindproef te halen. Lukt dit niet? Dan zitten de voetbalvereniging en de deelnemer samen om op zoek te gaan naar een manier om toch te slagen.

Het spelregelbewijs van de KNVB omvat daarbij vijf oefenlevels, die een deelnemer moet doorlopen om de eindtoets af te ronden:

- De speler moet vijf van de tien vragen in het eerste oefenlevel correct beantwoorden om door te gaan naar level twee.
- Daarna moeten zes van de tien vragen juist zijn om door te gaan naar level drie.
- Bij elk van de daaropvolgende levels moet er telkens één vraag meer correct beantwoord worden.

Uniek aan de proeven voor het spelregelbewijs bij voetbal is dat men de oefenlevels zo vaak als nodig kan doorlopen. Daarna is de deelnemer klaar voor de eindtoets, die dus uit twintig vragen bestaat. Wanneer moet een speler het spelregelbewijs precies halen? In principe vóór het begin van het nieuwe seizoen. Dankzij de verschillende oefentoetsen krijgt iedereen de kans om het bewijs op tijd te behalen. Hoewel het dus belangrijk is om de inhoud van het spelregelbewijs daadwerkelijk te kennen en te presteren op de eindtoets kan uiteindelijk iedereen slagen.

Het spelregelbewijs is een officieel bewijs bij voetbal, maar er bestaan ook gelijkaardige proeven bij andere sporten, zoals basketbal. Dit laatste bestaat uit twee delen.

- Deel 1: In het eerste deel krijgt de deelnemer uitleg over het reglement van de sport. De focus ligt op basisonderwerpen die elke speler moet kennen. Denk aan de loopregel, de tijdsregels en een overzicht van de mogelijke persoonlijke fouten. Men ondersteunt die uitleg met afbeeldingen en soms ook filmpjes. Het eerste deel eindigt met een aantal oefenvragen om de theoretische kennis te toetsen.
- Deel 2: Denkt een speler de regels voldoende te kennen en te begrijpen? Dan kan hij of zij deelnemen aan de eindtoets, die uit 30 vragen bestaat. Sommige daarvan zijn gewone tekstvragen, andere zijn gebaseerd op video's. Wanneer de deelnemer de vragen correct heeft beantwoord, heeft hij of zij het spelregelbewijs behaald.

Tip: om deelname aan de oefenvragen en eindtoets voor het spelregelbewijs zo toegankelijk mogelijk te maken, biedt men beide tegenwoordig ook in het Engels aan. Op officiële websites van voetbal- en basketbalverenigingen kan een deelnemer de taal vaak zelf aanpassen.

Bij een sport als basketbal geldt het spelregelbewijs vooral als maatstaf voor het testen van de kennis van scheidsrechters in wording. Naast het feit dat deelnemers het spelregelbewijs moeten behalen via e-learning zijn er nog andere eisen. Zo moet een deelnemer minstens 13 jaar oud zijn en aangesloten zijn bij een officiële basketbalorganisatie (zoals Basketbal Vlaanderen).

Het spelregelbewijs bij sporten als voetbal en basketbal is voor veel verenigingen een grote hulp geweest bij het motiveren van spelers. Bijna de helft van spelers tussen de 14 en 24 jaar bij basketbal bezitten reeds een bewijs. Dat is al een goed begin, maar die verenigingen willen dat percentage nog verder opkrikken, idealiter naar 100%.

De motivatie om het spelregelbewijs te halen, heeft niet alleen te maken met het feit dat die betere kennis bijdraagt aan een sportiever spel en betere prestaties. Officiële instanties controleren bij aanvang van een wedstrijd ook daadwerkelijk of spelers hun bewijs hebben behaald. Dat is voor veel sporters een belangrijk duwtje in de rug om die extra moeite te doen. Als een speler heeft deelgenomen aan een wedstrijd maar geen spelregelbewijs heeft, geldt dit als een waarschuwing aan de vereniging en de speler in kwestie.

Belangrijk om te weten: een speler kan maximaal zeven waarschuwingen krijgen, zodat hij of zij nog voldoende tijd heeft om het bewijs te halen. Als die speler acht keer deelneemt aan een wedstrijd zonder het spelregelbewijs te hebben behaald, verliest het team de wedstrijd direct met een score van 20-0. Daarbij rekent men een boete tot wel €200 aan. Ook geldt voor de speler in kwestie een uitsluiting voor vier wedstrijden, waarvan de laatste twee voorwaardelijk.