Grensrechter

Scheidsrechter voetbal gebaren

Leer de belangrijkste scheidsrechtergebaren in het voetbal kennen en ontdek wat ze betekenen tijdens een wedstrijd. Handig voor elke voetbalfan!

Scheidsrechters zorgen dat voetbalwedstrijden eerlijk verlopen. Door lawaai en afstand is verbale communicatie lastig, dus gebruiken ze duidelijke gebaren om beslissingen aan spelers, trainers, publiek en assistenten te tonen.

Voetbal actie

Waarom zijn scheidsrechters gebaren belangrijk?

Door het gebruik van universele gebaren schep je duidelijkheid, verminder je onbegrip en wordt de positie van de scheidsrechter steviger. Iedereen die bij de wedstrijd aanwezig is, weet wat de beslissing van de arbitrage is en hoeft niet elke situatie meer uitgelegd te worden. Zeker wanneer er internationale wedstrijden gespeeld worden en er taalverschillen zijn, zorgen de handgebaren van de scheidsrechter ervoor dat er direct duidelijkheid is. De FIFA en KNVB hebben inmiddels de handgebaren ook opgenomen in het spelreglement, waardoor ze op internationaal niveau gelijk zijn.

Scheidsrechter tijdens een wedstrijd

Algemene gebaren

De basis van de non-verbale communicatie van de scheidsrechter zijn algemene gebaren. Wanneer er bijvoorbeeld een inworp genomen mag worden, strekt de scheidsrechter de arm naar het team dat mag gaan ingooien. Het gebaar is duidelijk en biedt geen aanleiding voor een discussie.

Wanneer een speler op enige manier wordt gehinderd, maar toch voordeel uit de situatie weet te behalen, laat de scheidsrechter het spel op basis van 'voordeel' doorgaan. Om aan te geven dat er voordeel wordt gegeven, steekt de scheidsrechter beide armen naar voren. Dat betekent dat er ondanks een overtreding door wordt gespeeld. Een ander algemeen gebaar zie je terug bij een doelpunt. Wanneer het doelpunt geldig wordt bevonden, wijst de scheidsrechter met een gestrekte arm naar de middenstip. Dat betekent dat het team dat het tegendoelpunt heeft geïncasseerd, mag gaan aftrappen. Bij een wissel steekt de scheidsrechter een arm omhoog en wijst met de andere arm naar de zijlijn. Publiek, spelers en de vierde man weten vervolgens dat de wissel op dat moment mag plaatsvinden.

Gebaren voor vrije trappen

Een vrije trap is een van de mogelijke spelhervattingen, en het komt regelmatig voor dat een vrije trap gegeven wordt. Hierbij is het gebruik van het juiste signaal door de scheidsrechter van belang. Wanneer de scheidsrechter een vrije trap toekent, wijst zijn of haar arm naar het team dat de vrije trap mag nemen.

Het onderscheid van het gebaar tussen een directe en indirecte vrije trap is nog belangrijker. Bij een indirecte vrije trap houdt de scheidsrechter de arm omhoog tot een tweede speler de bal heeft geraakt. Dit verschil is belangrijk omdat een speler bij een directe vrije trap direct op doel mag schieten. Bij een indirecte vrije trap is het cruciaal dat een tweede speler eerst de bal aanraakt voor een schot op doel. Gebeurt dat niet, dan is het doelpunt ongeldig.

Ook bij het neerzetten van een muur bij een vrije trap gebruikt een scheidsrechter lichaamstaal en gebaren. Met grote passen wordt de juiste afstand bepaald. Vervolgens wijst de arbiter naar de plaats waar de muur moet komen te staan. Hierdoor wordt er direct duidelijkheid geschept en weten spelers wat er van ze verwacht wordt.

Gebaren voor overtredingen

Het komt niet tot nauwelijks voor dat er een wedstrijd wordt gespeeld waarin geen enkele overtreding wordt gemaakt. Wel variëren de overtredingen van lichte duwtjes tot aan hevige overtredingen waarbij de tegenstander een ernstige blessure kan oplopen. Scheidsrechters gebruiken verschillende gebaren om het soort overtreding duidelijk te maken. Is er sprake van een duw, dan bootst de scheidsrechter de beweging na door met de handen een duwbeweging naar voren te doen. Houden spelers elkaar vast, dan maakt de scheidsrechter een grijpend gebaar. Wanneer een speler een sliding maakt zonder de bal te spelen en een speler wordt geraakt, dan
wijst de scheidsrechter naar de plaats van de overtreding met een armzwaai of een fluitsignaal.

Wanneer een overtreding ernstiger is, trekt de scheidsrechter ook een kaart. Is er een gele kaart, dan wordt deze omhoog gehouden in de richting van de speler die de gele kaart krijgt. Een speler is daarbij gewaarschuwd om niet nog eens een gele kaart te pakken. Bij een directe rode kaart of een tweede gele kaart toont de scheidsrechter de rode kaart met nadruk. De speler weet dat hij het veld moet verlaten en niet meer mee mag spelen.

Gebaren bij overtredingen zijn erg belangrijk, ook voor de spelbeleving. Ook het publiek kan meteen aan het handgebaar zien wat de beslissing van de scheidsrechter is.

Scheidrechter met speler

Gebaren voor wel of geen penalty

Een strafschop drukt een flinke stempel op de wedstrijd en is een van de meest impactvolle beslissingen die een scheidsrechter kan maken. Vindt er een overtreding binnen het strafschopgebied plaats, dan wijst de scheidsrechter met een krachtig armgebaar naar de penaltystip. Dit gebaar gebruiken alle scheidsrechters wereldwijd en toont zonder twijfel aan wat de bedoeling is.

Spelers willen wel eens een overtreding claimen. Wanneer een scheidsrechter van mening is dat er geen overtreding heeft plaatsgevonden, dan kan er met het hoofd geschud worden. Ook kan een scheidsrechter met beide armen omhoog zwaaien of een wegwuifgebaar doen om te laten zien dat er in zijn ogen niets aan de hand is.

Met duidelijke gebaren zijn discussies en protest grotendeels te voorkomen en kan het spel snel hervat worden. Het is voor spelers en publiek direct duidelijk wat het oordeel van de scheidsrechter is.

Corner tijdens een voetbalwedstrijd

Gebaren voor dode spelmomenten

Bij dode spelmomenten ligt het spel stil en het gaat vooraf aan een spelhervatting. Dit is het geval bijvoorbeeld bij ingooien, corners, doeltrappen en de scheidsrechtersbal. Wanneer de bal volledig over de zijlijn is, moet het spel met een ingooi worden hervat. De scheidsrechter wijst met gestrekte arm naar het team dat mag ingooien. Het gebaar volgt direct nadat de bal over de zijlijn gaat.

Wanneer een speler op eigen helft het laatst de bal aanraakt voordat deze over de achterlijn gaat, krijgt de tegenstander een corner. De scheidsrechter laat zien dat een speler een corner mag nemen door de arm schuin naar beneden richting de cornervlag te wijzen. De grensrechter benadrukt dat gebaar door met de vlag schuin naar beneden naar de cornervlag te wijzen. Wanneer de tegenstander de bal over de achterlijn schiet, mag er een doeltrap worden genomen. De scheidsrechter wijst naar het doelgebied van de verdedigende partij en de grensrechter wijst met de vlag recht vooruit naar het doel.

Er kan ook sprake zijn van een scheidsrechtersbal, bijvoorbeeld na een blessure of wanneer de scheidsrechter hinderlijk in de weg loopt. De scheidsrechter pakt de bal in beide handen en laat deze op de grond vallen op de plaats waar het spel hervat moet worden. Het is een situatie die minder vaak voorkomt, maar het is wel een manier waarop het spel op neutrale wijze wordt hervat.

Gebaren van de assistent-scheidsrechter

De assistent-scheidsrechter, ook wel grensrechter genoemd, heeft een ondersteunende rol voor de hoofdscheidsrechter. Soms kan de scheidsrechter niet alles beoordelen, bijvoorbeeld omdat er verder uit de buurt iets gebeurt. De grensrechter geeft dan met gebaren aan wat er gebeurt. Ook is de grensrechter belangrijk voor het vaststellen van buitenspel of welk team er mag gaan ingooien. Aan beide kanten staat een grensrechter, ieder verantwoordelijk voor een helft van het veld.

De grensrechter maakt gebruik van de vlag om een bevinding te delen. Het is aan de hoofdscheidsrechter op het veld om te bepalen of hij de beslissing overneemt of niet. In de meeste gevallen volgt de scheidsrechter de grensrechter in de beslissing.

Wanneer er mag worden ingegooid, wijst de grensrechter met de vlag schuin omhoog in de richting van het team dat de ingooi mag gaan nemen. Wanneer een team een corner mag nemen, wijst de grensrechter met de vlag naar de hoekvlag, en bij een doelschop met de vlag recht naar het doelgebied van het verdedigende team. Ziet de grensrechter een overtreding, dan steekt deze de vlag licht draaiend recht omhoog. Bij buitenspel gaat de vlag van de grensrechter recht omhoog, zonder draai- of zwaaibeweging. Ook hierbij geldt dat dankzij deze signalen voor de scheidsrechter,
de spelers en hun staf en het publiek duidelijk is wat de beslissing is.

Belang van lichaamstaal

Naast de bekende gebaren zijn houding en lichaamstaal van de scheidsrechter ook belangrijk. De scheidsrechter moet een zelfverzekerde en rustige houding hebben. Dit roept respect en overwicht op, waardoor spelers minder in discussie gaan en de wedstrijd onder controle blijft. Door rustig te blijven, snel te beslissen en niet besluiteloos over te komen, ontstaat minder snel discussie of protest. Ook oogcontact speelt een rol bij de zelfverzekerde houding van de scheidsrechter. Spelers accepteren op deze manier een beslissing sneller.

Scheidsrechterlijke gebaren zijn essentieel voor duidelijke, snelle en universele communicatie op het voetbalveld. Ze zorgen voor orde, voorkomen misverstanden en versterken de autoriteit.

Ook interessant:

Wat is voetbal?

In dit artikel vertellen we je hoe voetbal is ontstaan, hoe je het speelt en welke vormen er zijn.

Sportschool

Inspiratie voor jouw conditietraining voor voetbal

Denk je aan voetbaltraining, dan denk je misschien aan dribbelen, ballen hooghouden of gewoon een oefenwedstrijd. Het is daarnaast ook belangrijk om echt aandacht te besteden aan je conditie.

Welke trainingsmaterialen heb je nodig voor voetbal?

In deze blog lees je alles over welke trainingsmaterialen je nodig hebt voor voetbal.

Wat is buitenspel?

Lees in dit sportadvies alles over wat buitenspel precies inhoudt en hoe je buitenspel herkent tijdens het spelen of kijken naar een potje voetbal.