Sportaccessoires die snel stuk gaan zijn ergerlijk en de meeste belanden in de vuilnisbak. Maar wat is de echte kostprijs van hun zwakke ontwerp? Behalve dat je er boos van wordt, zijn er ook de milieu- en economische kosten als ze moeten worden vervangen. Lees hoe Decathlon weer een glimlach tovert op het gezicht van sporters, door producten te creëren die gemaakt zijn om lang mee te gaan.

We raken niet gehecht aan wegwerpproducten. Dat geldt in de sport en daarbuiten. Aan de andere kant zijn we dol op producten als het oude tennisracket van oma, dat ondanks zijn leeftijd nog steeds prima is om mee te spelen. Of dat paar oude sportschoenen, altijd klaar en perfect voor hardlopen, daar zijn we ook dol op. Zelfs die stoffige fiets die met één blik duizend herinneringen naar boven brengt en waarvan je alleen even de banden moet oppompen om weer te vertrekken op avontuur. En wie heeft niet zo'n oud T-shirt, afgewassen uiteraard, maar dat je ondanks de jaren nog altijd goed staat. Zo winnen sportproducten ons hart, door vele hordes te doorstaan. Waarom? Omdat ze loyaal zijn, niet opgeven en een stuk van ons leven zijn. Het sleutelwoord hier is duurzaamheid.

Duurzaamheid heeft twee betekenissen. In de eerste plaats een mondiale betekenis, zowel complex als essentieel, in 1987 door de Brundtland-commissie van de Verenigde Naties gedefinieerd als "tegemoetkomen aan de behoeften van het heden, zonder de mogelijkheden van toekomstige generaties om in hun behoeften te voorzien in het gedrang te brengen". Die definitie ondersteunt het idee van economische, sociale en ecologische stabiliteit in onze levensstijl(↿). Dat is de politieke betekenis van duurzaamheid. Daarnaast bestaat een tweede, engere betekenis van duurzaamheid die aansluit op de eerste en die het woordenboek definieert als "eigenschap van lang goed te blijven of te blijven bestaan". Vanuit die tweede betekenis ontstond de vraag die de teams van Decathlon iedere dag proberen te beantwoorden: "Hoe kunnen we de levensduur van onze producten verbeteren?". De lat ligt heel hoog, want het doel is om de wereld duurzamer te maken, tot in het kleinste detail, met producten die lang meegaan.

(↿) Duurzame ontwikkeling is gebaseerd op drie pijlers (economisch, sociaal en ecologisch) en toch is de circulaire economie de oplossing om ze alle drie tegelijkertijd te verwezenlijken.

"Wat wij duurzaamheid noemen," legt Lucile Cazaux, projectmanager bij het Centrum voor Duurzame Ontwikkeling van Decathlon uit, "is de duurzaamheid van een product dat niet gerepareerd kan worden, de sterkte en prestaties ervan in de loop van de tijd. We proberen een minimum aantal keren te schatten dat een product kan worden gebruikt voordat het aan het eind van zijn levensduur is, en streven ernaar dat aantal te optimaliseren."

Daarom verwijst duurzaamheid bij Decathlon strikt naar de levensduur van een product. Het omvat geen reparaties, verhuur, tweedehands, inruil of iets anders dat het product zo lang mogelijk in gebruik zou houden.

Duurzaamheid is bij ons de verantwoordelijkheid van de productontwikkelingsteams Zij krijgen de opdracht om producten zo te ontwerpen dat ze lang meegaan. De teams van Decathlon baseren zich op een evaluatiemethode waarmee ze de levensduur van producten kunnen observeren, testen, interpreteren en meten.

De eerste stap is het analyseren van een product aan het einde van zijn levensduur, de eventuele gebreken vaststellen en die te ordenen op type. Het gaat erom een diagnose te maken.

Op dat moment zullen de productontwikkelingsteams een lijst maken van problemen die worden aangekaart door gebruikers, en van hun belang. Een product dat te snel verslijt of stuk gaat, doet een alarmbel rinkelen bij de productontwikkelaars en waarschuwt hen over een productiefout, ook wel kinderziekte genoemd. In dat specifieke geval zijn de teams van de kwaliteitsafdeling verantwoordelijk voor bijsturing. Zodra dat type gebrek verholpen is, analyseren we zorgvuldig slijtage en accidentele schade door de volgende vragen te stellen: hoe wordt het product gebruikt? Wat zijn de oorzaken van het einde van de levensduur van het product? Wat is het einde van de levensduur van het product? Neem bijvoorbeeld een T-shirt: zal een gat erin de oorzaak zijn van het uiteindelijke einde ervan? Of een kleur die vervaagd is? Of de stof die rafelt? Het is niet altijd eenvoudig om de schuldige aan te wijzen.

De tweede stap omvat het ontwikkelen van slijtage-, corrosie- en verouderingstests, zodat we producten op een kunstmatige manier kunnen verouderen en in het laboratorium hun duurzaamheid kunnen beoordelen. Bij textielproducten worden bijvoorbeeld verschillende gebreide stoffen getest door de vezels te laten verouderen en de slijtvastheid te beoordelen. Naast tests in het laboratorium doen we ook tests in de praktijk. Testpersonen beoefenen hun sport met het product en vullen een complete vragenlijst in die ons een beeld geeft van de verschillende factoren die bijdragen tot slijtage en accidentele schade.

De productontwikkelaars streven er ook naar om een wetenschappelijk verband te vinden tussen enerzijds de diagnose en praktijktests en anderzijds de laboratoriumtests

De levensduur van een product definiëren
De laatste stap van de evaluatiemethode is het interpreteren van alle gegevens uit de diagnose en de verschillende tests die op het product zijn uitgevoerd. Als gevolg hiervan zal voor bepaalde productfamilies, zoals vismolens, SUP boards en kajaks, een levensduur worden bepaald, of het gegarandeerde minimum aantal keren dat het product kan worden gebruikt.

"Wat we willen benadrukken", voegt Lucile toe, "is dat we onvermoeibaar werken aan het verbeteren van de duurzaamheid van onze producten." Het belangrijkste is om de producten zo lang mogelijk te gebruiken, vast te stellen dat ze blijven meegaan en al het wetenschappelijke werk te benadrukken dat dit mogelijk heeft gemaakt. Dat maakt ons comfortabeler met wat we communiceren naar onze klanten en gebruikers.

De levensduur wordt dan waardevolle informatie voor de klant, omdat het laat zien dat de fabrikant zich ertoe verbindt de levensduur van zijn producten te verbeteren en erover te communiceren.

"Het doel is om ervoor te zorgen dat producten zo lang mogelijk meegaan", besluit Lucile, "zodat ze zo weinig mogelijk worden vervangen". We zijn er ons goed van bewust dat als we onze milieu-impact echt willen verminderen, we minder nieuwe producten zullen moeten verkopen en ons economisch model aanpassen aan een meer circulair model om ons verbruik van grondstoffen te verminderen. Algemeen mag worden aangenomen dat er, wanneer we meer duurzame producten verkopen voor een bepaald gebruiksdoel, minder producten nodig zullen zijn om aan dat gebruiksdoel te beantwoorden en dus minder producten om sport te beoefenen.

De methode om de duurzaamheid te beoordelen werd zo ontwikkeld dat ze kan worden toegepast op een ruime waaier aan Decathlon-producten. Hierdoor kunnen de productontwikkelingsteams ze toepassen op hun producttypologie. Amandine Vallantin, manager duurzame ontwikkeling van het Decathlon-team voor de ontwikkeling van sokken, en Lucca Pastorino, testingenieur van hetzelfde team, kozen voor die aanpak.

De sok werd in 2 fases ontwikkeld. In de eerste fase werd een diagnose gemaakt, via een enquête onder 2800 mensen. Amandine en Lucca ontwierpen een vragenlijst waarin ze gebruikers vroegen naar hun tevredenheid over hun sokken, de levensduur ervan, gebreken en slijtplaatsen die ze hadden vastgesteld, om de behoeften van gebruikers te bepalen en de levensduur van het product te verlengen. Ze ontdekten dat er drie belangrijke slijtplaatsen waren: de hiel, de zool en aan de tenen. In de feedback van gebruikers kwamen drie problemen steeds terug: krimp van de sokken, pillen en een gat in de sokken.

Op basis van die informatie werden specifieke tests opgestart. Amandine en Lucca bezochten het Institut Français du textile et de l’habillement (IFTH), een gespecialiseerde externe instelling die beschikt over specifieke machines om een hele reeks tests te doen. Ze konden een slijtagetest doen op een voetmodel: over specifieke plaatsen van de sok werd met schuurpapier gewreven. Zeventig Decathlon-sokken werden op die manier getest om een representatief staal te krijgen en de sokken met elkaar te vergelijken.

"Het doel op lange termijn," zegt Amandine, "is om al onze sokken te laten testen".Het gaat om ongeveer 200 verschillende sokkenmodellen. Tegelijk willen we dat we dat dit proces kopieerbaar is voor andere productieprocessen, zoals van T-shirts en handschoenen, en willen we de teams kunnen ondersteunen bij het aanpassen van de methode aan hun beperkingen en verwachtingen.

De uitdagingen op het gebied van productduurzaamheid zijn essentieel in sport en gaan in breder verband samen met het duurzame gebruik van de hulpbronnen van de planeet. Het doel van de productontwikkelingsteams van Decathlon is om beter te ontwerpen, niet meer, zodat elk product zo lang mogelijk kan worden gebruikt door sporters.

Het milieu wordt minder belast terwijl sporters het maximale uit hun sportproducten halen. We streven ernaar om producten te maken die lang meegaan en sporters tevreden houden zodat ze zich kunnen concentreren op hun passie en sporten zonder zich zorgen te hoeven maken om hun uitrusting of materiaal. Kortom, we nemen de bewuste beslissing om producten en goederen te maken die lang meegaan om de circulaire economie te stimuleren en het plezier te laten duren. En dat is goed voor de wereld.